Psikolog ile psikiyatrist arasındaki fark nedir?

Destek almaya karar vermek başlı başına önemli bir adım. Ardından gelen soru ise çoğu zaman kafa karıştırıcıdır: psikoloğa mı gitmeliyim, psikiyatriste mi? Bu meslekler birbirine yakın görünse de eğitimleri, çalışma biçimleri ve yetkileri farklıdır. Aşağıda en sık karşılaşılan uzmanlık alanlarını ve size hangisinin uygun olabileceğini anlatıyoruz. Meslek unvanları ve yetkiler ülkeden ülkeye bir miktar değişebilir; burada genel çerçeveyi bulacaksınız.

Psikolog kimdir, ne yapar?

Psikolog, üniversitede psikoloji eğitimi almış kişidir. Klinik psikologlar ise genellikle lisansüstü eğitimle ruhsal sorunların değerlendirilmesi ve psikoterapi konusunda uzmanlaşır. Psikologlar görüşmeler, gerektiğinde psikolojik testler ve terapi yöntemleriyle çalışır.

Kaygı, stres, ilişki sorunları, yas, özgüven, uyum güçlükleri ya da hafif ve orta düzey depresif belirtiler gibi pek çok konuda bir psikologla çalışmak iyi bir başlangıç olabilir. Psikologlar ilaç yazamaz; ilaç gerekebileceğini düşündüklerinde sizi bir psikiyatriste yönlendirirler.

Psikiyatrist kimdir, ilaç kim yazar?

Psikiyatrist, tıp fakültesini bitirdikten sonra psikiyatri alanında uzmanlık eğitimi almış bir hekimdir. Ruhsal belirtilerin bedensel nedenlerini de göz önünde bulundurur, tanı koyar ve gerektiğinde ilaç tedavisi başlatıp takip eder. Ruh sağlığı alanında ilaç yazma yetkisi olan kişi psikiyatristtir.

Belirtiler çok yoğunsa, günlük işlevler ciddi biçimde etkilendiyse, uyku ve iştah belirgin biçimde değiştiyse ya da daha önce ilaç tedavisi gördüyseniz bir psikiyatristle görüşmek önemlidir. Birçok kişi için en iyi sonuç, psikiyatrist ile psikolog ya da psikoterapistin birlikte çalışmasıyla elde edilir. İlaç başlamak, değiştirmek ya da bırakmak kararlarını her zaman hekiminizle birlikte verin.

Psikiyatriste gitmenin 'durumun çok ağır' olduğu anlamına geldiği düşüncesi yaygın ama doğru değil. Psikiyatristler uyku sorunlarından kaygıya kadar çok farklı konularda destek verir ve her görüşme ilaçla sonuçlanmaz. Bazen yalnızca bir değerlendirme yapılır ve terapiye devam etmeniz önerilir.

Psikoterapist ve psikolojik danışman ne demek?

Psikoterapist, belirli bir terapi yönteminde, örneğin bilişsel davranışçı terapi, şema terapi, EMDR ya da aile terapisinde, kapsamlı eğitim ve süpervizyon almış uzmandır. Bu kişi bir psikolog, psikiyatrist ya da başka bir ruh sağlığı profesyoneli olabilir. Önemli olan, aldığı terapi eğitiminin ve deneyiminin açıkça belirtilmesidir.

Psikolojik danışmanlar ise genellikle rehberlik ve psikolojik danışmanlık eğitimi almış kişilerdir. Okullarda, kurumlarda ve danışmanlık merkezlerinde, özellikle uyum, gelişim, kariyer ve ilişki konularında destek verirler. Aile danışmanları da aile içi iletişim ve çift ilişkileri üzerine çalışır.

Dil ve konuşma terapisti ile özel eğitim uzmanı ne yapar?

Ruh sağlığına yakın ama farklı alanlarda çalışan uzmanlar da vardır:

• Dil ve konuşma terapisti: konuşma gecikmesi, kekemelik, ses ve yutma güçlükleri gibi iletişim sorunlarıyla çalışır.
• Özel eğitim uzmanı: öğrenme güçlüğü, otizm spektrumu ya da gelişimsel farklılıkları olan çocukların eğitim ihtiyaçlarına yönelik destek verir.
• Ergoterapist: günlük yaşam becerileri, duyusal düzenleme ve ince motor becerileri üzerinde çalışır.
• Yaşam koçu: hedef belirleme ve kişisel gelişim konusunda destek verir; ruhsal bir sorunun tedavisi koçluğun kapsamında değildir.

Hangi uzmana gitmeliyim? Seçerken nelere dikkat etmeli?

Emin değilseniz kendinizi çok fazla düşünmek zorunda hissetmeyin. Çoğu zaman ilk görüşmeden sonra uzman, size en uygun desteğin ne olduğunu sizinle birlikte değerlendirir ve gerekirse başka bir meslektaşına yönlendirir. Seçim yaparken şu sorular yardımcı olabilir:

• Uzmanın diploması ve varsa ruhsatı ya da terapi eğitimleri belgelenmiş mi?
• Desteğe ihtiyaç duyduğunuz konuda deneyimi var mı?
• Rahatça konuşabileceğiniz bir dilde çalışıyor mu?
• Online mı, yüz yüze mi görüşmek istiyorsunuz ve uzman bunu sunuyor mu?
• İlk görüşmeden sonra kendinizi dinlenmiş ve anlaşılmış hissettiniz mi?

InnerWell'de uzmanların diploma ve belgeleri profil yayına girmeden önce kontrol edilir. Uzmanları konuya, meslek grubuna ve konuştuğunuz dile göre filtreleyerek size uygun kişiyi bulabilirsiniz.

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da şu an güvende değilseniz uzman seçmeyi beklemeyin, hemen 112'yi arayın. Ruh halinizi kısaca değerlendirmek isterseniz yazının altındaki depresyon testi size bir fikir verebilir; sonuç bir tanı değildir.