Анксиозност или обична грижа? Како да ја препознаете разликата

Грч во стомакот пред испит, непроспиена ноќ пред важен состанок или стегање во градите кога некој близок доцни се сосема вообичаени искуства. Грижата е начин на кој мозокот нè подготвува за можни опасности и најчесто добро ја врши својата работа. Но кога грижата престанува да биде обична и прераснува во анксиозно растројство? Во овој текст ќе најдете знаци кои ќе ви помогнат да ја препознаете разликата, кога е добро да побарате поддршка и што помага во справувањето со анксиозноста.

Која е разликата меѓу обична грижа и анксиозност?

Секојдневната грижа обично е поврзана со конкретна ситуација и слабее кога таа ќе помине. Чувствувате олеснување кога сметката е платена, испитот завршил или веста конечно пристигнала. Иако е непријатна, таа не ве спречува сериозно да работите, да се среќавате со луѓе или да се одморите.

Кај анксиозните растројства сликата е поинаква. Грижата често нема една причина, скока од една тема на друга и трае со недели или месеци. Нејзиниот интензитет не е сразмерен со вистинскиот ризик и многу тешко се контролира. Најважно од сè, таа јасно влијае врз секојдневниот живот: врз сонот, работата, училиштето, односите и работите во кои порано уживавте.

Кои се симптомите на анксиозно растројство?

Анксиозноста не се доживува само во мислите, туку се покажува и во телото. Секој ја доживува различно, но чести знаци се:

• Грижа речиси секој ден, која тешко ја запирате
• Немир, напнатост или чувство дека сте постојано на штрек
• Брзо заморување, тешкотии со концентрацијата, празнина во мислите
• Напнатост во мускулите, главоболки, проблеми со стомакот
• Тешкотии да заспиете или да спиете без будење
• Ненадејни бранови силен страв, забрзано срцебиење, чувство на недостиг од воздух
• Сè поголемо избегнување места, луѓе или ситуации што предизвикуваат анксиозност

Ако имате неколку од овие знаци, тоа само по себе не значи дека имате растројство. Телесните симптоми како срцебиење, недостиг од воздух или болка во градите може да имаат и други медицински причини, па затоа е важно да се консултирате и со лекар. Дијагноза може да постави само стручно лице.

Кога да одам на психолог поради анксиозност?

Не мора да чекате работите да станат неподносливи. Можеби е вистинско време да разговарате со стручно лице ако нешто од ова ви звучи познато:

• Грижите ве следат речиси секој ден веќе неколку недели
• Почнале да влијаат врз вашата работа, учењето или односите
• Сè повеќе го стеснувате животот за да избегнете анксиозност
• Почесто посегнувате по алкохол, таблети или други супстанции за да се смирите
• Се чувствувате безнадежно, исцрпено или беспомошно

Ако сакате кратка самопроценка, тестот за анксиозност на крајот од текстот може да ви даде претстава. Имајте на ум дека резултатот од тестот не е дијагноза, туку само знак дали разговорот со стручно лице би можел да ви помогне.

Што помага при анксиозност?

Анксиозните растројства се меѓу најдобро проучените и најуспешно третираните проблеми со менталното здравје. Истражувањата покажуваат дека когнитивно-бихејвиоралната терапија (КБТ) е еден од најделотворните пристапи. Таа ви помага да ги забележите мислите што ја хранат анксиозноста, реално да ги преиспитате и чекор по чекор, безбедно, да се соочите со ситуациите што ги избегнувате.

Во некои случаи психијатар може да предложи терапија со лекови; таа одлука секогаш треба да се донесе заедно со лекар. Покрај терапијата, разлика прават и секојдневните навики:

• Редовен сон и што постабилен дневен ритам
• Редовна физичка активност, на пример прошетки
• Намалување на кофеинот и алкохолот
• Бавни и длабоки вежби за дишење
• Запишување на грижите и враќање кон нив во одредено време од денот
• Споделување на чувствата со некого на кого му верувате

Како да го најдам вистинскиот стручњак?

Една од најважните работи во терапијата е да работите со некого со кого се чувствувате пријатно и кој ве разбира. Можноста да зборувате за своите чувства на мајчиниот јазик честопати го олеснува процесот. На InnerWell можете да најдете проверени стручњаци кои работат со анксиозност и да ги филтрирате според темата и јазикот што го зборувате.

Ако анксиозноста стана премногу силна, ако имате мисли да си наштетите или не се чувствувате безбедно, не чекајте: веднаш јавете се на 112. Барањето помош не е слабост, туку грижа за себе.